De maakbaarheid van het leven (vs. het lot)

Persoonlijk, Psychologie

de maakbaarheid van het leven

Laatst las ik op de blog van Annemerel een artikel over de maakbaarheid van het leven. Dit gaat over de mate waarin je zelf een invloed hebt op je leven, de mate waarin je zelf het leven dat jij wilt kan creëren. In psychologietermen noemen we dat de ‘locus of control’. Als je een interne locus of control hebt, geloof je dat je zelf je leven in handen hebt. Als je een externe locus of control hebt, geloof je dat je leven bepaald wordt door anderen, door God, door het lot, of andere externe krachten. Je hebt het dus niet zelf in handen. De meeste mensen bevinden zich ergens op een continuüm tussen beide.

Ook ik zit ergens op dat continuüm, maar neig toch meer naar een interne locus of control. Ik geloof dat je je leven voor een groot deel zelf kan sturen. Je persoonlijkheid en de manier waarop je met situaties omgaat heeft daar volgens mij een grote invloed op. Gewoon al het feit dat je gelooft dat je je leven zelf in de hand hebt, maakt dat je dat ook meer hebt. Als je geloof dat je iets kan bereiken als je je best doet, dan ga je er ook voor, en dan is de kans veel groter dat je het ook effectief bereikt. Wanneer je daarentegen gelooft dat je leven wordt bepaald door externe gebeurtenissen, personen of krachten, zal je zelf ook minder moeite doen om iets van je leven te maken, want je denkt dat je er toch geen invloed op hebt.

Toch geloof ik ook dat er een deel ‘geluk’ meespeelt, waar je zelf geen invloed op hebt. Wanneer je bijvoorbeeld een dierbare verliest, of zelf ziek wordt, dan kan je daar meestal weinig aan doen. Je kan natuurlijk wel zo gezond mogelijk leven en stress proberen te vermijden, maar dat is niet zo eenvoudig en bovendien kan je dan alsnog ziek worden. Als zoiets jou overkomt, dan heb je gewoon pech. Maar de manier waarop je daarmee omgaat heb je dan wel weer zelf in de hand. Voor sommige mensen is het natuurlijk wel makkelijker om daar op een positieve manier mee om te gaan dan voor anderen, want iedereen heeft een andere persoonlijkheid. Maar ook daar geloof ik dat je zelf in bepaalde mate wel wat aan kan veranderen, al is dat niet altijd even eenvoudig.

Soms kan ‘het lot’ natuurlijk ook positief uitdraaien en heb je geluk, zonder dat je daar zelf veel voor hoeft te doen. Wanneer je de loterij wint bijvoorbeeld. Maar ook dan heb je natuurlijk wel zelf beslist om deel te nemen. Ik geloof dus wel dat ‘het lot’ meespeelt en dat je soms gewoon geluk hebt en soms pech, maar toch geloof ik ook dat daar altijd nog een stukje maakbaarheid in meespeelt.

Toch helpt het me soms wel om op ‘het lot’ te vertrouwen, maar dan in de positieve zin. Soms ben ik onzeker over iets maar probeer ik erop te vertrouwen dat het wel goedkomt, dat ‘het lot’ daar wel voor zal zorgen. Hoewel ik daar dan misschien toch wel zelf op een bepaalde manier voor zorg, al is het maar door positief te blijven denken. Maar soms is het gewoon makkelijker om op een bepaalde externe ‘kracht’ te vertrouwen dan op jezelf En als dat werkt, dan is dat ook oké. Zolang je zelf maar niet bij de pakken neer gaat zitten en je leven volledig ‘laat leven’.

Ik denk dat het geloof in de maakbaarheid van het leven de laatste decennia heel erg toegenomen is, omdat we tegenwoordig zoveel mogelijkheden hebben. Alles wat we willen is binnen handbereik, alles is mogelijk. We hebben duizend en één mogelijkheden in alles: kledij, studiekeuzes, jobs, woningen, vrienden, partners,… Alles is overal te vinden, zeker online. Bovendien zien we sinds de opkomst van sociale media ook alles van anderen – vooral de positieve dingen, want die worden het vaakst gedeeld – en willen we dat ook. Als zij zo’n leven kunnen creëren, moeten wij dat ook kunnen. Soms is dat goed. Het is fijn om veel mogelijkheden te hebben en geïnspireerd en gemotiveerd te worden door anderen. Maar soms is dat ook nadelig. Soms is er te veel keuze en weten we het allemaal niet meer, soms is er zoveel druk dat we er altijd maar het beste van moeten maken, en jaloezie omdat anderen het beter voor elkaar hebben dan jijzelf.

Om af te ronden wil ik even deze wijze woorden van psychiater Dirk De Wachter met jullie delen:

We willen alles perfectioneren, alles lijkt maakbaar, als je maar hard genoeg je best doet. Zelfs in de liefde willen we de ander kneden, zoeken we naar de perfecte relatie op maat. We zijn ziek in maakbaarheid. We hebben God in de hemel afgeschoten en zijn zelf God geworden. Dat is een vergissing. Ik pleit voor zingeving en aandacht voor zorg, maar wel als universele waarden, niet vanuit een conservatieve of religieus geïnspireerde visie. Mijn pleidooi betekent dus niet dat we terug moeten naar hoe het vroeger was, naar de verzuiling en de betutteling, maar wel dat we moeten nadenken hoe we deze nieuwe tijd vorm willen geven.”

Hoe denk jij over de maakbaarheid van het leven? Heb jij eerder een interne of externe locus of control? En geloof jij in ‘het lot’?

Dit vind je misschien ook leuk:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

CommentLuv badge

3 reacties op “De maakbaarheid van het leven (vs. het lot)

  1. Dag Kim,

    Heel fijn om te lezen hoe jij tegen de maakbaarheid van het leven aankijkt! Bedankt daarvoor.

    Ikzelf ben 31 jaar en heb periodes in mijn leven meegemaakt waarbij de interne locus of control volledig zoek was. Gelukkig kwamen er geleidelijk aan nieuwe zaken op m’n pad (externe locus of control) die me motiveerden om terug van binnenuit te groeien. Op dit moment bevind ik me meer aan de kant van de externe locus of control, al hoop ik op termijn wel terug te kunnen evolueren naar een combinatie van zowel interne als externe locus of control. Ik denk dat een balans gezond is. Wat denk jij?

    Groetjes,

    Jonas